Działalność międzynarodowa Grupy GPW

Abstract

W czerwcu 2013 r. GPW wzmocniła swoją obecność w Londynie poprzez ustanowienie stałego przedstawiciela Giełdy, którego celem jest wsparcie działań akwizycyjnych na tamtejszym rynku.

Budowanie międzynarodowego znaczenia i renomy polskiej giełdy jest częścią strategii rozwoju GPW. Efektem realizacji strategii wzmacniania pozycji międzynarodowej GPW jest rosnąca liczba zagranicznych emitentów, pośredników i inwestorów.

W czerwcu 2013 r. GPW wzmocniła swoją obecność w Londynie poprzez ustanowienie stałego przedstawiciela Giełdy, którego celem jest wsparcie działań akwizycyjnych na tamtejszym rynku w szczególności
w obszarze pozyskiwania nowych inwestorów i członków Giełdy. Od 2008 r. GPW ma także formalne przedstawicielstwo w Kijowie na Ukrainie.

W sierpniu 2013 r. GPW podpisała umowę nabycia 30% udziałów w Aquis Exchange Ltd., wielostronnej platformie obrotu planującej docelowo prowadzić obrót akcjami z 14 krajów europejskich (na dzień publikacji raportu Aquis Exchange prowadzi obrót akcjami z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Holandii i Francji). Celem tej inwestycji było nie tylko zwiększenie dywersyfikacji źródeł przychodów GPW, ale także istotnie wzmocnienie marki i pozycji Giełdy na międzynarodowych rynkach finansowych, w tym dalsze umacnianie roli warszawskiej giełdy jako dominującego ośrodka finansowego w regionie Europy Środkowej i Wschodniej.

20 listopada 2013 r. Zgromadzenie Członków (General Assembly) Federacji Europejskich Giełd Papierów Wartościowych (FESE)  powołało Adama Maciejewskiego, Prezesa Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych
w Warszawie S.A., w skład Rady FESE. Rada FESE (FESE Board) jest po Walnym Zgromadzeniu najwyższym organem zarządzającym FESE, w którego skład wchodzi do 12 członków wybieranych na okres trzech lat przez Walne Zgromadzenie Członków. Do zadań statutowych Rady należy kształtowanie kierunków polityki i przygotowywanie ogólnej strategii organizacji, w tym przedkładanie stosowanych rekomendacji pod obrady Zgromadzenia Członków oraz wdrażanie i regularne nadzorowanie realizacji Strategicznego Planu FESE uwzględniającego najważniejsze priorytety organizacji. Warszawska giełda współpracuje z FESE od 1992 r.
W 1999 r. uzyskała status członka stowarzyszonego, a od czerwca 2004 r. jest pełnoprawnym członkiem tej organizacji. FESE reprezentuje 41 giełd organizujących obrót akcjami, obligacjami, instrumentami pochodnymi oraz towarami i zrzesza 21 pełnoprawnych członków z 30 krajów oraz 2 członków o statusie obserwatorów spoza Europy.

Rozwój sieci zagranicznych firm inwestycyjnych – członków giełdy

Poprzez działania akwizycyjne, udział w międzynarodowych konferencjach, organizowanie własnych konferencji w głównych światowych centrach finansowych, czy przy okazji międzynarodowych roadshows, GPW aktywnie promuje polski rynek kapitałowy wśród globalnych inwestorów i pośredników finansowych. Działania GPW koncentrują się na pozyskiwaniu krajowych i zagranicznych członków giełdy. Są to przede wszystkim międzynarodowe banki inwestycyjne, ale również regionalni pośrednicy finansowi, którzy coraz częściej wykazują zainteresowanie dostępem do systemu transakcyjnego GPW ze względu na pojawienie się spółek z Regionu na warszawskim parkiecie.

Na koniec 2013 r. w ramach Giełdy funkcjonowało łącznie 57 członków – 31 lokalnych i 26 zdalnych1. Udział zdalnych członków w sesyjnych obrotach akcjami wyniósł w 2013 r. ok. 22,3% w porównaniu do ok. 11% w 2012 r.2

Zagraniczni (lokalni i zdalni) członkowie Giełdy pochodzą z wielu państw Europy. Zdalne członkostwo to dla zagranicznych brokerów możliwość bezpośredniego dostępu do systemu GPW, bez konieczności fizycznej obecności w Polsce lub korzystania z pośrednictwa lokalnych brokerów. Na koniec 2013 r. z rozwiązania tego korzystali pośrednicy z Austrii, Bułgarii, Cypru, Czech, Francji, Holandii, Litwy, Niemiec, Słowacji, Szwecji, Węgier i Wielkiej Brytanii.

Udział lokalnych i zdalnych członków GPW w sesyjnych obrotach akcjami na Głównym Rynku

 Rok zakończony 31 grudnia
 20132012201120102009
Lokalni   77,70% 89% 92% 88% 94%
Zdalni 22,30% 11% 8% 12% 6%

Źródło: GPW

W badaniach przeprowadzonych przez GPW, w 2013 r. inwestorzy zagraniczni mieli 47% udziału w obrotach, co było wynikiem nieznacznie niższym (o 1 p.p.) od ubiegłorocznego.

Udział inwestorów w obrotach na Głównym Rynku akcji

 Rok zakończony 31 grudnia
 20132012201120102009
Inwestorzy zagraniczni  47%48%47%47%36%
Krajowi inwestorzy indywidualni15%18%18%19%27%
Krajowi inwestorzy instytucjonalni38%34%35%34%37%

Źródło: GPW

Aktywność inwestorów zagranicznych na rynku kontraktów terminowych w 2013 r. pozostała na niezmienionym poziomie 17%. Za to istotnie (o 6 p.p.) zwiększył się ich udział w obrocie opcjami. Wolumen obrotów generowanych przez inwestorów zagranicznych wyniósł w 2013 r. 270 tys. opcji, co w porównaniu z wolumenem ponad 145 tys. szt. w 2012 r., oznacza wzrost o 85%.

Udział inwestorów w obrotach na rynku kontraktów terminowych

 Rok zakończony 31 grudnia
 20132012201120102009
Inwestorzy zagraniczni  17%17%16%14%11%
Krajowi inwestorzy indywidualni50%47%46%50%52%
Krajowi inwestorzy instytucjonalni33%36%38%36%37%

Źródło: GPW

Udział inwestorów w obrotach na rynku opcji

 Rok zakończony 31 grudnia
 20132012201120102009
Inwestorzy zagraniczni  17%11%24%12%4%
Krajowi inwestorzy indywidualni37%50%64%60%64%
Krajowi inwestorzy instytucjonalni46%39%12%28%31%

Źródło: GPW

Pozyskiwanie zagranicznych emitentów

Grupa dąży do wzmacniania pozycji regionalnego centrum finansowego, koncentrując aktywne działania marketingowe na spółkach z regionu Europy Środkowej i Wschodniej. W opinii Spółki, GPW posiada przewagi konkurencyjne wobec giełd Regionu, wśród których można wymienić rozpoznawalną markę, niezawodność systemu transakcyjnego, jakość realizowanych transakcji, płynność rynku oraz otoczenie rynkowe chroniące interesy inwestorów i ułatwiające dostęp do rynku zagranicznym inwestorom i brokerom, a także dostęp emitentów do zdywersyfikowanej bazy inwestorów krajowych i zagranicznych.

Poprzez autorski Program WSE IPO Partner, GPW współpracuje z siecią zagranicznych banków, domów maklerskich i innych pośredników, w celu promowania polskiego rynku kapitałowego za granicą, co istotnie zwiększa możliwości GPW w docieraniu do szerszej grupy emitentów i uczestników rynku. Na dzień 31 grudnia 2013  r., w programie WSE IPO Partner uczestniczyły 24 podmioty z 9 krajów.

Według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. na rynkach prowadzonych przez Giełdę notowane były akcje 58 spółek zagranicznych, w tym 11 na NewConnect, o łącznej kapitalizacji blisko 248 mld. Udział spółek zagranicznych w całkowitych obrotach sesyjnych akcjami na Głównym Rynku wyniósł 2,6%w 2013 r. wobec 2,8% w 2012 r. Działania nakierowane na budowanie płynności obrotu akcjami spółek zagranicznych stanowią, obok akwizycji zagranicznych emitentów, jedno z głównych zadań GPW w kontekście aktywności międzynarodowej Spółki. Jest ono realizowane m. in. poprzez promowanie dobrych praktyk i najwyższych standardów relacji inwestorskich wśród spółek zagranicznych oraz przez organizowanie konferencji, w ramach których zagraniczni emitenci spotykają się z zarządzającymi z firm asset management, które inwestują swoje aktywa na GPW.

Spółki zagraniczne notowane w Warszawie na 31 grudnia 2013 r. wywodzą się z 23 krajów, spośród których najliczniej reprezentowane są Ukraina (12 emitentów) i Czechy (8 emitentów). 24 spółki notowane są w dual listingu, a dla 33 GPW jest jedynym rynkiem notowania.

Rynek towarowy

TGE uczestniczy w działaniach Stowarzyszenia Europejskich Giełd Energii EUROPEX (Association of European Energy Exchanges), w ramach którego współpracuje i wymienia informacje z innymi giełdami
i interesariuszami budowy wspólnego, europejskiego rynku energii. W grudniu 2013 r. Prezes TGE został wybrany na 2-letnią kadencję do 7-osobowego Zarządu EUROPEX.

Uwarunkowania regulacyjne

Programy strategiczne i plany działania TGE wpisują się w proponowany przez Komisję i Radę Europejską zakres działań wdrożeniowych europejskiego wewnętrznego rynku energii elektrycznej oraz rynków regionalnych. Uruchomiona w marcu 2011 r. Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) wspólnie z Krajowymi Urzędami Energetyki jest obecnie inicjatorem zmian w modelach funkcjonowania rynków krajowych.

Komisja Europejska i Rada Europejska potwierdziły oczekiwany termin uruchomienia wspólnego rynku energii do końca 2014 r. Integracja ma być realizowana na szczeblu regionalnym, a w kolejnym kroku nastąpi integracja ponadregionalna. Celem wdrożenia rynku europejskiego jest zwiększenie transgranicznych zdolności wymiany energii, maksymalizacja efektu ekonomicznego (social welfare) dla uczestników w postaci racjonalizacji kosztów produkcji i zakupu oraz konwergencji cen, a także regionalna i unijna synergia usług zapewniających bezpieczeństwo energetyczne.

TGE aktywnie uczestniczy w pracach projektowych, dostosowuje swą infrastrukturę techniczną do potrzeb rynku doskonaląc algorytmy posiadanych systemów IT oraz prowadzi rozmowy z licencjodawcami
i posiadaczami systemów informatycznych umożliwiających budowę rynku europejskiego.

Działania TGE w zakresie budowy wewnętrznego rynku energii elektrycznej (Internal Electricity Market – IEM)

TGE współpracuje z Urzędem Regulacji Energetyki (URE) oraz Operatorem Sieci Przesyłowej – PSE na arenie międzynarodowej w zakresie prac przygotowawczych do uruchomienia wspólnego rynku europejskiego w obszarze rynków towarowych energii elektrycznej dnia następnego oraz dnia bieżącego, wraz interesariuszami rynków regionalnych CEE, CWE, i NWE w ramach następujących projektów:

  • projekt Price Coupling of Regions (PCR) w zakresie rynku dnia następnego,
  • projekt rynku regionalnego CEE w zakresie rynku dnia następnego,
  • projekt przyłączenia się rynku polskiego do uruchomionego we wrześniu 2012 r. rynku dnia następnego trzech giełd (rynków Czech, Słowacji i Węgier),
  • projekt Cross-border Intraday (XBID) w zakresie rynku dnia bieżącego,
  • współpraca z giełdą skandynawską Nord Pool Spot (NPS) w zakresie działającego od grudnia 2010 r.  rynku dnia następnego i możliwego do uruchomienia rynku dnia bieżącego.

Koszty uczestnictwa TGE w projektach budowy rynków regionalnych i rynku europejskiego mogą uzyskać refinansowanie na podstawie wstępnego potwierdzenia przez Prezesa URE. Dla giełdy energii będą to koszty implementacyjne (partycypacja w kosztach poniesionych dotychczas przez giełdy Europy Zachodniej), koszty inwestycyjne (sprzęt komputerowy i oprogramowanie) oraz koszty eksploatacyjne bieżące i przyszłe (opłaty za usługi, koszty prowadzenia systemów rynkowych przez giełdy).

[1] Do lokalnych członków GPW zalicza się wszystkie podmioty krajowe i zagraniczne, które prowadzą przedsiębiorstwo na terytorium RP zajmujące się obsługą zleceń giełdowych lub działalnością powiązaną z obsługą zleceń. Zdalni członkowie to firmy nieposiadające oddziału w Polsce lub posiadające oddział, którego działalność nie jest powiązana z obsługą zleceń
[2] W 2012 r. Credit Suisse Securities (Europe) Limited zaliczał się do grupy lokalnych członków Giełdy; w 2013 r., w którym podmiot odpowiadał za ok. 9,4% obrotów sesyjnych akcjami, jest kwalifikowany do członków zdalnych z uwagi na ograniczenie swojej działalności w zakresie obsługi zleceń giełdowych na terenie RP