Najważniejsze wydarzenia 2013 r.

W 2013 r. miały miejsce następujące wydarzenia ważne dla rozwoju GPW:

Zmiany w składzie Zarządu i Radzie Nadzorczej GPW

17 stycznia 2013 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie powołało pana Adama Maciejewskiego, Wiceprezesa Zarządu GPW na stanowisko Prezesa Zarządu GPW. Decyzją Walnego Zgromadzenia ze składu Zarządu Giełdy odwołany został pan Ludwik Sobolewski.

22 lutego 2013 r. odbyło się posiedzenie Rady Giełdy, podczas którego zapadły decyzje odnośnie dalszych zmian w składzie Zarządu GPW. Rada Giełdy przyjęła rezygnację pani Lidii Adamskiej z pełnienia funkcji członka Zarządu Giełdy z dniem 31 marca 2013 r. Pełnienie funkcji Wiceprezesa Zarządu Giełdy zostało powierzone pani Beacie Jarosz, będącej Członkiem Zarządu GPW od 2006 r. W skład Zarządu powołany został pan Paweł Graniewski, Członek Rady Giełdy oddelegowany do czasowego wykonywania czynności Członka Zarządu Giełdy, któremu Rada Giełdy powierzyła funkcję Wiceprezesa Zarządu. Na stanowisko Członka Zarządu Giełdy został powołany pan Mirosław Szczepański.

We wrześniu 2013 r., po otrzymaniu zgody Komisji Nadzoru Finansowego na dokonanie zmian w Zarządzie Giełdy, do jego składu dołączył pan Dariusz Kułakowski.

W czerwcu 2013 r. w wyniku decyzji Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia GPW dokonały się również zmiany w składzie Rady Giełdy. Dołączyli do niej: pan Wiesław Rozłucki, który objął funkcję Prezesa Rady Giełdy w lipcu 2013 r. oraz pan Dariusz Kacprzyk. Ze składu Rady został odwołany pan Sebastian Skuza.

Zmiana harmonogramu sesji giełdowej

W marcu 2013 r. Zarząd GPW zawarł porozumienie z domami maklerskimi – Członkami Giełdy o zmianie czasu trwania sesji giełdowej. Nowy harmonogram notowań na warszawskiej giełdzie zaczął obowiązywać od dnia wdrożenia nowego systemu transakcyjnego, tj. od 15 kwietnia 2013 r. Wg nowego harmonogramu sesja dla instrumentów rynku terminowego rozpoczyna się o godz. 8:45, a dla instrumentów rynku kasowego o godz. 9:00. Na obu rynkach notowania kończą się o godz. 17:05 (wcześniej sesja na rynku terminowym zaczynała się o godz. 8:30, a na rynku kasowym o 9:00; notowania na obu rynkach trwały do godz. 17:35). Proponowana zmiana harmonogramu miała charakter czasowy i pierwotnie obowiązywała do 31 grudnia 2013 r. W grudniu 2013 r. Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła zmiany w Regulaminie Giełdy przedłużające okres obowiązywania skróconego harmonogramu sesji do końca 2014 r.

Wymiana systemu transakcyjnego Na UTP

Prace GPW w I kw. 2013 r. koncentrowały się na sprawnym wdrożeniu nowego systemu transakcyjnego UTP. Wdrożenie systemu nastąpiło 15 kwietnia 2013 r., a pierwsza sesja giełdowa przy jego użyciu odbyła się 16 kwietnia. UTP, którego twórcą jest NYSE Technologies spełnia najwyższe światowe standardy technologiczne, a przy tym gwarantuje organizację obrotu zgodnie z globalnymi trendami. Nowa architektura informatyczna charakteryzuje się znacznie większą wydajnością, szybkością i  funkcjonalnością niż dotychczasowy system, co w praktyce oznacza możliwość obsługi kilkadziesiąt razy większej liczby zleceń w danej jednostce czasu. Dzięki UTP polski rynek kapitałowy otworzył się na nowe kategorie inwestorów, w tym duże, globalne firmy inwestycyjne stosujące techniki handlu algorytmicznego, a Giełda zyskała nowe możliwości w zakresie rozwoju produktowego oferty oraz akwizycji nowych członków Giełdy o zróżnicowanym profilu działalności.

Nabycie udziałów w Aquis Exchange Ltd.

19 sierpnia 2013 r. GPW podpisała umowę nabycia udziałów w Aquis Exchange Ltd. z siedzibą w Wielkiej Brytanii, której działalność koncentruje się na organizacji obrotu akcjami w formie wielostronnej platformy obrotu. Celem inwestycji w Aquis Exchange jest zwiększenie dywersyfikacji źródeł przychodów Grupy GPW, wzmocnienie marki i pozycji Giełdy na międzynarodowych rynkach finansowych, w tym dalsze umacnianie roli warszawskiej giełdy jako dominującego ośrodka finansowego w regionie Europy Środkowej i Wschodniej. Na dzień publikacji raportu Aquis Exchange prowadzi obrót akcjami z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji i Holandii.

Uruchomienie InfoEngineOTC - platformy obrotu towarami w segmencie OTC

15 października 2013 roku WSEInfoEngine S.A. uruchomiła platformę obrotu towarami w segmencie OTC – InfoEngineOTC. Platforma specjalizuje się w produktach, które nie są standardowymi produktami giełdowymi i posiadają indywidualne zasady rozliczeń i płatności określone w umowach ramowych pomiędzy uczestnikami (m.in. energia na potrzeby własne odbiorcy końcowego). Usługi zaproponowane przez platformę InfoEngineOTC są uzupełnieniem oferty spółek Grupy GPW w zakresie produktów, które będą przedmiotem obrotu poza segmentem giełdowym.

Zmiana polityki dywidendowej GPW

W grudniu 2013 r. Zarząd Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie podjął uchwałę zmieniającą politykę dywidendową spółki. Począwszy od podziału zysku za rok obrotowy 2013, GPW będzie dążyła do wypłaty dywidendy na poziomie pomiędzy 30% a 50% skonsolidowanego zysku netto Grupy Kapitałowej GPW przypadającego akcjonariuszom Giełdy, skorygowanego o udział w zyskach jednostek stowarzyszonych.

Reforma rynku NewConnect

W 2013 r. Giełda wprowadziła istotne zmiany w Regulaminie alternatywnego systemu obrotu (ASO) oraz podjęła działania mające na celu podwyższenie jakości i bezpieczeństwa rynku. Najważniejsze zmiany koncentrowały się na czterech obszarach: wymogach dotyczących wprowadzania instrumentów finansowych do ASO i zakresie dokumentu informacyjnego, obowiązkach informacyjnych spółek, przejrzystości ofert prywatnych oraz polityce w stosunku do Autoryzowanych Doradców (AD). W istotny sposób zostały także zwiększone sankcje wobec emitentów niewywiązujących się należycie z wypełniania obowiązków informacyjnych. Reforma rynku NewConnect była przeprowadzana w konsultacji ze środowiskiem inwestorów i innymi uczestnikami rynku, a jej głównym celem jest podwyższenie jakości rynków alternatywnych na GPW i ochrona inwestorów.

Silna pozycja Gpw w Europie pod względem liczby debiutów

Mimo wciąż nienajlepszej kondycji rynku IPO w Europie w 2013 r., GPW utrzymała mocną pozycję pod względem liczby debiutów giełdowych i uplasowała się w czołówce giełd europejskich pod względem ich wartości. Według corocznego badania PwC IPO Watch Europe, w 2013 r. GPW zajęła drugie miejsce wśród europejskich giełd pod względem liczby ofert publicznych, za London Stock Exchange. Na rynkach akcji GPW zadebiutowało łącznie 65 spółek1 (na Głównym Rynku 232, na NewConnect 42). Pod względem wartości ofert przeprowadzonych na rynkach akcji, w 2013 r. GPW zajęła piątą pozycję wśród giełd europejskich z sumą 5 235 mln zł.

W 2013 r. na rynkach GPW zadebiutowało 8 zagranicznych spółek – 5 na Głównym Rynku oraz 3 na NewConnect. Na koniec roku łącznie notowanych było 58 spółek zagranicznych, w tym 47 na Głównym Rynku i 11 na NewConnect.

Rynki akcji GPW odpowiadały łącznie za 54 (20,2%) debiuty w Europie. Pod względem wartości IPO (1 137 mln euro) GPW uplasowała się na 5. miejscu w Europie3.

Wartość ofert na rynkach regulowanych i alternatywnych w Europie w mln EUR (w tym nowe emisje i sprzedaż istniejących akcji)

  Rok zakończony 31 grudnia  
w mln EUR 20132012201120102009
LSE 14 800 9 357 14 607 12 650 1 797
NYSE Euronext 2 994 1 038 154 417 1 907
Deutsche Boerse 2 409 2 141 1 523 2 413 53
Borsa Italiana 1 273 - - - -
GPW 1 137 731 2 200 3 808 1 594
Oslo Børs 941 291 815 2 445 91
NASDAQ OMX 876 48 292 2 029 66
SIX Swiss Exchange 745 801 81 163  
Irish Stock Exchange 725 - 17 - -
Luxembourg Stock Exchange 35 564 451 797 1 575
BME 2 9 6 083 1 562 19
Athens Exchange - - - - 10
CEESEG-Vienna - - 366 38 -
Razem: 25 937 14 988 26 601 26 322 7 112

Źródło: Dane zagregowane na podstawie IPO Watch Europe

Znacznym wzrostem głównych parametrów rynkowych charakteryzował się w roku 2013 rynek Catalyst. Liczba emitentów wzrosła do 176 (o 20), a wartość notowanych emisji nieskarbowych o 12,6%, po raz kolejny odnotowując rekordowy poziom (58,9 mld zł).

Rozwój produktów i usług

W 2013 r. Giełda znacząco poszerzyła swoją ofertę w zakresie usług i instrumentów finansowych. Rozwój oferty częściowo był pochodną wymiany systemu transakcyjnego.

Nowe produkty i usługi wprowadzone przez GPW w 2013 r.:

1) W lutym 2013 r. do obrotu giełdowego zostały wprowadzone nowe produkty strukturyzowane wyemitowane przez Raiffeisen Centrobank AG, które poszerzyły możliwości inwestorów w zakresie lokowania kapitału w instrumenty oparte o takie produkty bazowe jak: cukier, kawa, kakao, ceny akcji polskich spółek oraz indeks WIG20.  

2) 17 maja 2013 r. po raz pierwszy w obrocie na GPW znalazły się certyfikaty strukturyzowane typu Twin Win, dla których instrumentem bazowym jest indeks WIG20. Zostały wyemitowane przez Raiffeisen Centrobank AG. Podstawowe cechy tego instrumentu to określony termin wykupu, niższe ryzyko inwestycyjne niż przy bezpośredniej inwestycji w instrument bazowy oraz możliwość zarobku zarówno
w przypadku wzrostów jak i umiarkowanych spadków.

3) 26 lipca 2013 r. zadebiutowały na GPW nowe instrumenty finansowe na polskim rynku – Certyfikaty Odwrotnie Zamienne (COZ), wyemitowane przez Raiffeisen Centrobank AG. Instrumentem bazowym dla nowych certyfikatów są akcje dwóch polskich spółek: PKO BP oraz KGHM. Nowością jest wysoki i stały kupon odsetkowy na koniec inwestycji wyliczany od wartości nominalnej certyfikatu niezależnie od ceny instrumentu bazowego. Termin zapadalności nowych certyfikatów został określony na 31 grudnia 2014 r.

4) Z początkiem września 2013 r. członkowie giełdy warszawskiej, ich klienci oraz dystrybutorzy informacji giełdowych otrzymali możliwość korzystania z usługi kolokacji i szybkiego dostępu do systemu UTP  –High Performance Access (HPA). Usługa ta polega na umożliwieniu instalacji sprzętu i oprogramowania w bezpośrednim sąsiedztwie systemu transakcyjnego i gwarantuje najszybszą komunikację z systemem transakcyjnym GPW. Uruchomienie HPA jest kolejną inicjatywą Giełdy w obszarze technologii dostosowującą infrastrukturę dostępową GPW do najwyższych światowych standardów. Usługa HPA umożliwia klientom GPW realizację różnorodnych aktywności inwestycyjnych, w tym bardzo popularnego na rynkach globalnych handlu wysokich częstotliwości (ang. High Frequency Trading, „HFT”) oraz wielu strategii inwestycyjnych opartych o algorytmy.

5) 23 września 2013 r. GPW wprowadziła do obrotu giełdowego kontrakty terminowe na WIG20 z mnożnikiem 20 zł. W wyniku zmiany mnożnika wartość nominalna kontraktu oraz wartość minimalnej zmiany kursu kontraktu wzrosła dwukrotnie i wynosi 20 zł. Najważniejszą zaletą nowych kontraktów jest dwukrotnie większa wartość kroku notowania w stosunku do kontraktów dotychczas notowanych, znacznie poprawiająca atrakcyjność kosztową kontraktu. Celem zmiany mnożnika jest dalszy rozwój i ożywienie na rynku instrumentów pochodnych wskutek podniesienia bezpieczeństwa inwestowania i obniżenia kosztów transakcyjnych. Docelowo kontrakty terminowe z mnożnikiem 20 zł zastąpią kontrakty z mnożnikiem
10 zł, a zakończenie migracji na nowe kontrakty planowane jest najpóźniej na 20 czerwca 2014 r. Do tego czasu w obrocie będą znajdowały się równolegle instrumenty z mnożnikiem 10 i 20 zł.

6) 18 października 2013 r. do obrotu na GPW zostały wprowadzone kontrakty terminowe na stawki referencyjne WIBOR oraz kontrakty na krótkoterminowe, średnioterminowe oraz długoterminowe obligacje skarbowe. Nowe kontrakty na WIBOR skierowane są głównie do instytucji finansowych, a także stanowią alternatywę dla przedsiębiorstw, które mogą je wykorzystywać do zabezpieczania kredytów
z oprocentowaniem opartym o stawki referencyjne WIBOR. Kontrakty terminowe na obligacje mogą także zainteresować inwestorów indywidualnych, którzy chcieliby zyskać na zmianach kursów kontraktów będących pochodną zmian cen obligacji skarbowych. Wprowadzenie do obrotu kontraktów terminowych na stopę procentową oraz obligacje skarbowe wpisuje się w działania GPW, których celem jest dostarczanie narzędzi wspomagających rozwój polskiego rynku oraz dalszy rozwój linii biznesowych GPW i konsekwentne podnoszenie konkurencyjności oferty.

Zmiany w indeksach giełdowych na GPW w 2013 r.:

1) 24 czerwca 2013 r. weszły w życie zmiany w indeksach obliczanych dla rynku NewConnect, które obejmowały: zmianę metodyki NCIndex, zaprzestanie obliczania NCX Life Science oraz rozpoczęcie obliczania NCIndex30. W przypadku głównego indeksu NewConnect, NCIndex, jego wartość bazowa wzrosła ze 100 do 1000 punktów, a historyczne wartości tego indeksu zostały odpowiednio przeliczone.  Jednocześnie Giełda rozpoczęła publikację indeksu NCIndex30, który obejmuje portfelem 30 najbardziej płynnych spółek rynku NewConnect. Giełda zdecydowała także o zaprzestaniu obliczania NCX Life Science. Zmiany w indeksach oraz rozpoczęcie publikacji nowego indeksu miały na celu dostosowanie tych wskaźników do specyfiki rynku NewConnect i były odpowiedzią Giełdy na wnioski zgłaszane przez jego uczestników.

2) We wrześniu 2013 r. Giełda  wprowadziła kompleksowe zmiany w głównych indeksach na warszawskim parkiecie, które były wynikiem szerokich konsultacji rynkowych. 23 września GPW rozpoczęła publikację nowych indeksów WIG30 i WIG30TR, w których skład wchodzi 30 największych i najbardziej płynnych spółek z Głównego Rynku GPW. WIG30 jest indeksem cenowym, a w jego skład wchodzi nie więcej niż siedem spółek z jednej branży. Udział jednej spółki w kapitalizacji całego indeksu jest ograniczony do 10%. Równolegle Giełda wprowadziła indeks dochodowy WIG30TR, który uwzględnia nie tylko ceny zawartych transakcji, ale również dochody z tytułu dywidend i praw poboru. WIG30 będzie instrumentem bazowym dla nowych indeksowych kontaktów terminowych i opcji, które zostaną wprowadzone do obrotu pod koniec 2014 r. Celem wprowadzanych zmian jest lepsze odzwierciedlenie wielkości i zróżnicowania rynku oraz podniesienie płynności na rynku akcji, a także stymulowanie rozwoju rynku instrumentów pochodnych. Planowany harmonogram zakłada, że indeks WIG30 i  indeks WIG20 będą publikowane równolegle do końca grudnia 2015 r.

3) Pod koniec 2013 r. Giełda podjęła działania, które mają na celu eliminację problemu wycen groszowych na Głównym Rynku GPW. Zmienione zostały zasady kwalifikacji akcji spółek do segmentu Lista Alertów. Począwszy od 2014 r. do tego segmentu kwalifikowane będą wszystkie akcje o jednostkowej wartości rynkowej niższej niż 50 groszy, niezależnie od poziomu zmienności kursu. Od czwartego kwartału 2014 r. próg groszowości zostanie ustalony na poziomie 1 zł. Jednocześnie spółki groszowe zostały zobowiązane do przyjęcia programu naprawczego, a te z nich, które nie podejmą skutecznych działań zmierzających do usunięcia przesłanek decydujących o kwalifikacji ich akcji do Listy Alertów, muszą liczyć się z możliwością zawieszenia obrotu tymi akcjami, a nawet wykluczenia akcji z obrotu giełdowego.

Stan rynku i aktywność inwestorów

Roczna zmiana indeksu WIG wyniosła +8,1%, a WIG304 spadł o 1,8%. Indeks WIG30TR5, który jest obliczany z uwzględnieniem dochodów z akcji, odnotował wzrost o 3%. Indeksami sektorowymi o najwyższych wzrostach w 2013 roku były kolejno WIG-BUDOWNICTWO (+33,5%), WIG-MEDIA (+31%) oraz WIG-INFORMATYKA (+21,9%). Największe spadki odnotowały: WIG-SUROWCE (-32,1%), WIG-SPOŻYWCZY (-11,4%) i WIG-PALIWA (-10%). Indeks rynku NewConnect, NCIndex odnotował wzrost o 10,1%.

W odróżnieniu od większości giełd na świecie, GPW odnotowała wzrost obrotów akcjami. Średnie obroty na sesję na Głównym Rynku wyniosły 891 mln zł i były wyższe o 18,3% w stosunku do roku 2012.

Nowe stawki opłat giełdowych

Od 1 stycznia 2013 r. obowiązują nowe stawki opłat GPW w obrocie akcjami, PDA, tytułami uczestnictwa funduszy ETF oraz kontraktami terminowymi. Zmiany oznaczały:

  • obniżkę opłaty stałej od zleceń na rynku akcji, PDA i tytułów uczestnictwa funduszy typu ETF
    w transakcjach sesyjnych i pakietowych na obu rynkach akcji z 1 zł do 0,20 zł oraz obniżenie analogicznej opłaty od zleceń realizowanych w ramach zadań animatora rynku do 0,05 zł,
  • zmianę opłaty stałej od kontraktu terminowego na indeksy z 1,70 zł do 1,60 zł,
  • wprowadzenie obniżonej opłaty od transakcji typu „day-trading” na rynku kontraktów terminowych
    w transakcjach sesyjnych (z wyłączeniem transakcji zawieranych na rachunek animatora oraz transakcji zawieranych na rachunek własny członka giełdy),
  • wprowadzenie obniżonej opłaty od transakcji dokonywanych na rachunek własny domu maklerskiego na rynku kontraktów terminowych.

W maju 2013 r. GPW obniżyła z 0,010% do 0,007% opłaty operacyjne od obrotu sesyjnego dłużnymi instrumentami finansowymi na Catalyst. Obniżka dotyczyła tych członków Giełdy, którzy w danym miesiącu odpowiadali za co najmniej 150 mln zł obrotów na tym rynku, przy czym podana wartość nie obejmuje transakcji pakietowych i innych transakcji niesesyjnych. Nowe opłaty obowiązywały zarówno na rynku regulowanym jak i w Alternatywnym Systemie Obrotu na Catalyst w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. Wprowadzona zmiana w wysokości opłaty giełdowej miała na celu premiowanie najaktywniejszych członków Giełdy działających na rynku instrumentów dłużnych.

Od 1 lipca 2013 r. GPW wprowadziła promocję dla nowych członków Giełdy na rynku instrumentów pochodnych. Każdy członek Giełdy, który rozpoczynał działalność na rachunek własny na rynku instrumentów pochodnych w okresie od 1 lipca do 31 grudnia br. mógł miesięcznie zawrzeć bez opłat transakcje o wolumenie do 60 tys. kontraktów terminowych na indeksy oraz transakcje o wolumenie do 25 tys. opcji indeksowych. Promocja trwała przez okres trzech kolejnych miesięcy. Możliwość zawierania transakcji instrumentami pochodnymi bez opłat przez okres trzech miesięcy stanowiła ofertę dla podmiotów rozważających rozpoczęcie działalności dealerskiej na rynku instrumentów pochodnych GPW i miała im umożliwić skuteczną adaptację do tego rynku, a także wpłynąć na poprawę płynności i wzrost jakości rynku.

W październiku 2013 r. GPW wprowadziła niższe opłaty dla aktywnych inwestorów na rynku akcji oraz instrumentów pochodnych w ramach programu High Volume Provider (HVP). Promocja HVP, która obowiązuje od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., obejmuje osoby prawne inwestujące na rynkach finansowych wyłącznie na własny rachunek. Minimalna wartość obrotów inwestora uprawniająca  do udziału w programie to 5 mln zł na sesję na rynku akcji lub 150 szt. kontraktów terminowych i opcji na sesję na rynku terminowym. Program HVP ma na celu przyciągnięcie nowej grupy inwestorów, do tej pory nieobecnej na GPW, której pojawienie się w dłuższym czasie powinno przełożyć się na zawężenie spreadów i w efekcie wzrost płynności całego rynku.

[1] W raportach kwartalnych IPO Watch Europe za 2013 r. podano 54 debiuty – raporty nie uwzględniają spółek, które przeszły z NewConnect na Główny Rynek GPW oraz spółek notowanych w dual-listingu na GPW, które wcześniej przeprowadziły IPO na innej giełdzie będącej przedmiotem badania PwC.
[2] 7 spółek spośród debiutantów na Głównym Rynku akcji w 2013 r. to przejścia z rynku NewConnect
[3] Źródło: Kwartalne zestawienia badania PwC IPO Watch Europe, które obejmują krajowe giełdy w Austrii, Belgii, Danii, Francji, Niemczech, Grecji, Holandii, Irlandii, Luksemburgu, Norwegii, Polsce, Portugalii, Hiszpanii, Szwecji, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii. W liczbie i wartości IPO PwC uwzględniają tylko spółki, które po raz pierwszy pojawiły się w obrocie publicznym. Nie uwzględnia spółek, które przeniosły swoje notowania z jednego rynku na inny (np. z rynku NewConnect na rynek regulowany GPW).
[4] GPW rozpoczęła publikację i obliczanie WIG30 23 września 2013 r.; wartości historyczne WIG30 obejmują okres od grudnia 2007 r.
[5] GPW rozpoczęła publikację i obliczanie WIG30TR 23 września 2013 r.; wartości historyczne WIG30TR obejmują okres od grudnia 2007 r.