Otoczenie rynkowe

Abstract

Według WFE, na koniec 2013 r. największą giełdą na świecie pod względem kapitalizacji rynku akcji była NYSE Euronext, której udział w światowym rynku wyniósł 28,0%.

Wielkość sektora giełdowego

Poniższa tabela przedstawia statystyki dotyczące wartości obrotów osiągniętych w skali całego świata na giełdach zrzeszonych w WFE (Światowa Federacja Giełd, ang. World Federation of Exchanges), kapitalizacji spółek oraz wartości środków pozyskanych przez emitentów dzięki emisji papierów wartościowych, które zostały następnie dopuszczone do obrotu giełdowego.

w mld USD1 Stan na koniec / za rok zakończony 31 grudnia   
  2013 2012 2011 2010 2009 CAGR 2009-2013
sektor giełdowy      
Wartość obrotów akcjami (arkusz zleceń, za okres) 54 700 48 925 63 080 63 091 62 004 -3,10%
Kapitalizacja rynkowa (spółki krajowe na koniec okresu) 64 195 56 006 47 400 54 884 47 788 7,70%
Środki pozyskane przez emitentów (oferty pierwotne i wtórne, za okres) 534 566 396 1 003 960 -
GPW      
Wartość obrotów (arkusz zleceń, za okres) 69,9 58,2 85,6 69 54,6 6,40%
Kapitalizacja rynkowa (spółki krajowe na koniec okresu) 205,4 177,4 138,2 190,7 151 8,00%
Środki pozyskane przez emitentów (oferty pierwotne i wtórne, za okres) 2,7 2,5 4 12,4 8,5 -

[1] Dane WFE (Światowa Federacja Giełd); do 2011 r. dane uwzględniają również GPW, od początku 2013 r. GPW nie jest członkiem WFE.

Według WFE, na koniec 2013 r. największą giełdą na świecie pod względem kapitalizacji rynku akcji była NYSE Euronext, której udział w światowym rynku wyniósł 28,0%, a na kolejnych miejscach znalazły się NASDAQ OMX i Tokyo Stock Exchange, których udział w światowym rynku wyniósł odpowiednio 9,5% i 7,1%. Czołówka giełd na świecie kształtuje się podobnie, jeśli chodzi o wartość obrotów akcjami. W 2013 r. najwyższe obroty akcjami odnotowała giełda NYSE Euronext (25% udział w rynku), a na kolejnych miejscach znalazły się NASDAQ OMX (17,5% udział w rynku) oraz Tokyo Stock Exchange (11,5% udział w rynku).

Główne tendencje na rynkach kapitałowych

  • Konsolidacje giełd przez połączenia, przejęcia i strategiczne sojusze zawierane przez największe giełdy
    w Europie i na całym świecie (połączenie NYSE i Euronext w 2006 r.; nabycie przez NASDAQ giełdy OMX w Skandynawii w 2007 r.; nabycie przez LSE giełdy Borsa Italiana w 2007 r.; połączenie rosyjskich giełd MICEX oraz RTS w 2011 r.; przejęcie NYSE Euronext przez ICE w 2013 r.).
  • Poszerzanie oferty giełd o nowe produkty i usługi poprzez wprowadzanie do obrotu nowych rodzajów instrumentów finansowych, takich jak instrumenty pochodne, jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych i funduszy powierniczych oraz instrumenty dłużne.
  • Dywersyfikacja źródeł przychodów giełd poprzez tworzenie nowych modeli działalności oraz tworzenie alternatywnych systemów obrotu, stanowiących platformę finansowania i obrotu dla małych i średnich przedsiębiorstw.
  • Rozwój nowych technologii i wzrost popularności platform MTF, które stanowią poważną konkurencję dla tradycyjnej giełdy ze względu na niskie koszty i szybkość zawierania transakcji,
    a także połączenia platform MTF (w 2011 r. połączenie Chi-X  Europe i BATS Global Markets) oraz uzyskiwanie przez MTF-y statusu giełd regulowanych (BATS Chi-X Europe w maju 2013 r.)
  • Tworzenie nowych linii biznesowych (dystrybucja danych rynkowych, usługi informatyczne oraz obrót towarami giełdowymi), integrowanie pionowe biznesu giełdowego i rozwój usług post-transakcyjnych.
  • Wzrost wpływu regulacji prawnych na działanie giełd, zarówno w Europie, jak i USA.

Pozycja konkurencyjna GPW

GPW jest jedną z najszybciej rozwijających się giełd wśród europejskich rynków regulowanych i rynków alternatywnych prowadzonych przez giełdy oraz największą giełdą krajową w regionie Europy Środkowej
i Wschodniej. Na koniec 2013 r. na GPW notowana była największa liczba spółek ze wszystkich giełd regionu Europy Środkowej i Wschodniej. GPW posiadała również największą kapitalizację notowanych akcji, a także największe obroty akcjami w Regionie w 2013 r. Spółka konkuruje z innymi europejskimi rynkami regulowanymi i rynkami alternatywnymi prowadzonymi przez giełdy w pozyskiwaniu zagranicznych emitentów, skupiając swoje działania marketingowe i regulacyjno-infrastrukturalne na spółkach z regionu Europy Środkowej i Wschodniej, w którym, w opinii Spółki, posiada ona znaczące przewagi w stosunku do innych konkurujących giełd. Pozycja konkurencyjna GPW względem innych giełd jest określana m.in. przez takie czynniki jak: jakość systemów informatycznych wpływających na szybkość, bezpieczeństwo i skuteczność wykonania transakcji, wielkość rynku, liczba notowanych spółek, silny sektor inwestorów instytucjonalnych, wiarygodność oraz standardy regulacji.

Na dzień 31 grudnia 2013 r. GPW była liderem w regionie Europy Środkowej i Wschodniej pod względem kapitalizacji notowanych spółek i wartości obrotów akcjami. Udział GPW w obrotach akcjami w regionie zwiększył się z 54,3% w 2012 r. do 58,5% w 2013 r. podczas gdy kapitalizacja spółek notowanych na GPW w 2012 r. stanowiła 47,2% kapitalizacji akcji w Regionie i w 2013 r. wzrosła do 49,1%.

Udział giełd w kapitalizacji akcji w Europie Środkowej i Wschodniej

Udział giełd w kapitalizacji akcji w Europie Środkowej i Wschodniej

Źródło: FESE (kapitalizacja spółek krajowych oraz zagranicznych, dla których wymienione giełdy są jedynymi miejscami notowania)

Udział giełd w obrotach akcjami w Europie Środkowej i Wschodniej

Udział giełd w kapitalizacji akcji w Europie Środkowej i Wschodniej

Źródło: Thomson Reuters (obroty akcjami w ramach arkusza zleceń)

Obecnie GPW jest wiodącym podmiotem pośród giełd europejskich pod względem wolumenu obrotów instrumentami pochodnymi. Dotychczas znaczącą większość obrotu w zakresie instrumentów pochodnych na GPW generowały kontrakty terminowe oparte o indeks WIG20 – w 2013 r. GPW zajmowała piąte miejsce wśród giełd europejskich pod względem wolumenu obrotów kontraktami terminowymi na indeksy akcji. Na GPW prowadzony jest obrót szeregiem innych instrumentów pochodnych, takimi jak opcje na indeks WIG20, kontrakty terminowe na indeks mWIG40, kontrakty terminowe na pojedyncze akcje, kontrakty terminowe na waluty, kontrakty terminowe na stopy procentowe oraz jednostki indeksowe na bazie indeksu WIG20.

Wielostronne Platformy Obrotu (MTF)

Rynek zorganizowany, oprócz rynków regulowanych obejmuje również platformy MTF, skierowane głównie do inwestorów instytucjonalnych, oferujące obrót akcjami, zapewniając bardzo krótki czas realizacji zlecenia
i niskie opłaty transakcyjne. Prowadzone są one zazwyczaj przez firmy inwestycyjne (banki, firmy maklerskie) lub giełdy papierów wartościowych.

Platformy MTF można podzielić na dwie grupy. Pierwszą stanowią platformy obrotu, które oferują wtórny obrót płynnymi akcjami europejskimi, z publicznym arkuszem zleceń i konkurują pod względem kosztów zawierania transakcji oraz szybkości i wydajności systemu transakcyjnego z giełdami. Do takich platform można zaliczyć m.in. BATS Chi-X Europe (przekształcony w 2013 r. w giełdę), Turquoise (którego większościowym akcjonariuszem jest LSE), a także Aquis Exchange (którego akcjonariuszem jest GPW). Dotychczas żadna
z tego typu platform nie zaoferowała obrotu akcjami polskich spółek. Drugą grupę stanowią tzw. dark pools – platformy obrotu, które oferują klientom instytucjonalnym i brokerom możliwość zawierania transakcji
w zakresie dużych zleceń, możliwość zawierania transakcji w oparciu o ceny referencyjne generowane w innym systemie, czy też formalizujące wynegocjowane wcześniej transakcje.

Rynki regulowane przez giełdy

Alternatywne systemy obrotu organizowane przez giełdy charakteryzują się z reguły niższymi niż rynki regulowane wymaganiami w stosunku do notowanych na nich spółek. Spółki notowane w alternatywnych systemach obrotu organizowanych przez giełdy są też na ogół mniejsze niż spółki notowane na rynkach regulowanych i posiadają z reguły krótszą historię działalności. Wśród prowadzonych przez giełdy alternatywnych systemów obrotu liderem jest rynek AIM w Londynie, na którym na koniec 2013 r. było notowanych 1087 spółek o łącznej kapitalizacji na poziomie 76 mld funtów. Rynek NewConnect, który GPW utworzyła w sierpniu 2007 r., jest najszybciej rosnącym rynkiem tego typu w Europie pod względem liczby notowanych spółek.  

Giełdy energii w Europie

Należąca do Grupy GPW Towarowa Giełda Energii organizuje największy w regionie Europy Środkowej
i Wschodniej rynek obrotu energią elektryczną. Wolumen obrotu na wszystkich rynkach energii elektrycznej na Towarowej Giełdzie Energii wyniósł w 2013 roku 176,554 TWh. Stanowi to 108,6%  wytworzonej energii
w Polsce i ponad 111,8% jej łącznego zużycia.

Na rynku europejskim dominuje kilka dużych giełd, które w przeszłości podjęły działania konsolidujące,
a obecnie decydują o strategicznych kierunkach rozwoju wspólnego rynku energii i funkcjonujących na nim rozwiązaniach technicznych. Giełda Nord Pool Spot (działająca w Norwegii, Szwecji, Finlandii i Danii) rozszerzyła swój zasięg o kraje nadbałtyckie (Litwa, Estonia, Łotwa), APX-Endex rozszerzyła w przeszłości działalność o rynek brytyjski i funkcjonuje teraz w Wielkiej Brytanii, Belgii i Holandii, a EPEX Spot o rynek francuski (obecnie działa w Niemczech, Francji, Szwajcarii oraz Austrii).

Mniejsze giełdy mogą w miarę procesu konsolidacji rynku europejskiego tracić na znaczeniu, w szczególności gdy wielkość rynku krajowego, na którym działają jest statystycznie i terytorialnie niewielka. TGE, z dużą płynnością rynku energii i dobrą lokalizacją geograficzną w Europie Środkowej i Wschodniej, może pretendować do grona ważnych giełd.